قلمزنی | صنایع دستی اصفهان | سوغات اصفهان | alexa

Alexa.com یکی از سایت های فرعی Amazon.com است و وب سایتی است که اطلاعاتی را درباره درجه میزان بازدید ( ترافیک ) وب سایت ها ارائه می کند. رتبه الکسا با توجه به تعداد افرادی که بوسیله نوار ابزار الکسا ( Alexa Toolbar ) یک وب سایت را مشاهده می کنند اندازه گیری می شود. در این مقاله ،اهمیت رتبه الکسا را بررسی خواهم کرد. نهایتا با 17  راه و استراتژی وسیع  که شما میتوانید بوسیله آن ها رتبه الکسای خود را بطور چشمگیری بهبود بخشید آشنا خواهید شد.

رتبه Alexa چیست ؟

در واقع ، رتبه الکسا یک سیستم درجه بندی است که  بر روی تعداد بازدیدکنندگان یک وب سایت که نوارابزار الکسا را نصب کرده اند پایه گذاری شده است.
توضیح الکسا را دراین باره بخوانید :

رتبه ترافیک پایه گذاری شده بر مجموع بازدید 3 ماه از بازدیدکنندگانی است که نوار ابزار الکسا را نصب کرده اند و یه اندازه گیری ترکیب شده از تعداد بازدید صفحات از هر بازدیدکننده و تعداد بازدیدکنندگان است. به عنوان مرحله اول ، محاسبات روزانه الکسا بروی تعداد بازدیدکنندگان و تعداد بازدید از صفحات برای همه سایت های روی اینترنت است.

چرا شما دوست دارید رتبه الکسای خود را بهبود ببخشید ؟

مدیران وب سایت ها ، تبلیغ کنندگان و شبکه های آگهی از رتبه الکسای شما به عنوان یک پیمانه برای مشخص کردن ارزش یک لینک بر روی وب سایت شما استفاده می کنند.اگر شما بخواهید سایت خود را بفروشید یا یک لینک روی سایت خود قرار دهید برای بهبود رتبه الکسای خود تلاش بیشتری خواهید کرد. زیرا این بهانه ای برای افزایش قیمت خواهد شد !

ReviewMe ، Text Link Ads و Sponsored Reviews تنها 3 راه برای بهبود رتبه شما هستند.

چگونه با الکسا شروع کنم ؟

دو راه ساده برای استفاده از الکسا وجود دارد. اگر شما از اینترنت اکسپلورر ( Internet Explorer ) استفاده می کنید نوار ابزار الکسا را دریافت کرده و نصب کنید. اگر از فایر فاکس استفاده می کنید نوار زیر را دریافت کنید که رتبه الکسا ، رتبه گوگل و دیگر موارد مفید از یک وب سایت را نمایش می دهد.

Internet Explorer : http://www.alexa.com/site/download

FireFox : http://www.quirk.biz/searchstatus

به شما شدیدا پیشنهاد می کنم که از نوار ابزار فایرفاکس بجای نوار الکسا در اینترنت اکسپلورر استفاده نماییدکه نواز ابزار اینترنت اکسپلورر کمتر مفید واقع خواهد شد.

راه های افزایش رتبه Alexa

1. نواز ابزار الکسا را نصب کنید و وب سایت خود را به عنوان صفحه خانگی ( Home Page ) قرار دهید.

2. یک ابزار رتبه الکسا در سایت خود قرار دهید ( Alexa rank widget ). این باعث خواهد شد تا اگر بازدیدکنندگان نوار ابزار الکسا را نصب نکرده باشند اما روی آن کلیک کنند برای سیستم الکسا نقش نوارابزار را اجرا خواهد نمود.

3. دیگران را تشویق کنید تا از نوار ابزار الکسا استفاده کنند.

4. اگر در یک شرکت یا کافی نت کار می کنید نوار ابزار الکسا را روی همه مرورگر ها نصب کنید و سایت خود را به عنوان صفحه خانگی قرار دهید.

5. به دوستان خود بگویید تا در مورد سایت شما در سایت الکسا نظر دهند.

6. در مورد الکسا در سایت خود بنویسید. مدیران سایت ها و بلاگرها دوست دارند رتبه الکسای خود را بهبود بخشند.بنابراین با جستجو در اینترنت شما را خواهند یافت و بر روی لینک شما کلیک خواهند کرد .

7. کاری کنید تا آدرس سایت شما را در انجمن ها خودنمایی کند. مدیران وب سایت ها معمولا نوار ابزار الکسا را نصب شده دارند و آن ها با کلیک بر لینک شما باعث بهبهود رتبه شما خواهند شد. البته راه خوب دیگه ای هم هست و اون اینکه مطالب خودتون رو در اون انجمن به اشتراک بگذارید.

8.مطالبی بنویسید که به وبمسترها مربوط باشد.این ( همانند مطالب قبل ) چون وبمسترها را شامل می شود و آن ها نیز نوار ابزار الکسا را دارند نهایتا باعث بهتر شدن رتبه الکسای شما خواهد شد.

9. در سایت ها یا انجمن های شبکه های اجتماعی آسیایی مطلب بفرستید ( ! ).برخی از مدیران وب سایت ها پیشنهاد می دهند که کاربران سایت های شرق آسیا بزرگترین دارندگان نوارابزار الکسا هستند. خودتان با مراجعه به 500 سایت برتر الکسا این موضوع را قضاوت کنید .
10. یک قسمت ابزار وبمسترها در سایتتان بسازید. این یک مغناطیس ( جذب کننده ) برای وبمسترهایی است که معمولا سایت شما را بارها می بینند تا از ابزار سود ببرند. برای مثال ابزار سئو گزینه مناسبی است.

11. یک Dugg یا Stumbled بگیرید. این معمولا تعداد عظیمی از بازدیدکنندگان را به سایت شما می آورد و تاثیر محضی روی رتبه الکسای شما خواهند داشت.

12. از مبارزات هرکلیکی ( PayperClick ) استفاده کنید. خریدن تبلیغات روی جستجوگرها مانند گوگل یا Exact Seek کمک خواهد کرد تا ترافیک را بیشتر کنید. دوچندان مفید است وقتی تبلیغ شما بیشتر مربوط به وبمسترها باشد.

13. یک موضوع الکسا روی سایت خود ایجاد کنید و از آن برای اضافه کردن انواع خبرها و مقالات در مورد الکسا استفاده کنید. این اقدام به عنوان یک منبع ساده قابل دسترس برای وبمسترها یا جستجوگرهای تصادفی در موتورهای جستجو خواهد بود.

14. مطالب پربازدید خود را بهینه سازی کنید. تابحال یک مطلب همواره از موتورهای جستجو بازدید داشته است ؟ یک ابزار پایین مطالب اضافه کنید ، به الکسای خود لینک دهید یا از انتقال دهنده الکسا استفاده کنید.

15. در سایت ها و انجمن ها بنر یا لینک بخرید برای بازدید از سوی وبمسترها.یک نمایش خوب و برجسته تبلیغ ، مدیرانی را به سوی وب سایت شما تحریک می کند که می توانند باعث ترقی چشمگیر رتبه شما شوند.

16. فرستنده های مطالب را استخدام کنید تا روی سایت شما مطلب بفرستند. در هرصورت امضاها در انجمن های مدیران یا ارتقا خاص مقالات در سایت شما تاثیر زیادی خواهند داشت. شما به سادگی می توانید نویسندگانی برای استخدام در انجمن های وبمسترها بیابید.

17. Alexa Auto-Surf امتحان کنید.شاید اینها برای سایت های تازه کار مفید باشند. من فکر می کنم راحتترین کار برای سایت ها با بدترین رتبه همین است.

یک هدیه اختصاصی
اگر دوست دارید پرتره عزیزان یا دوستانتان روی یک سینی مسی کار شود تا آن را به آنها هدیه دهید و یا اگر می‌خواهید منظره خاصی را روی یک سینی مسی داشته باشید، می‌توانید به کارگاه‌های قلمزنی(قلمزنی نقره) سازمان میراث فرهنگی مراجعه کنید و عکس فرد مورد نظر و یا طرح دلخواهتان را به جناب قلمزن سفارش بدهید تا یک هفته  بعد با پرداخت مبلغ نچندان کمی هدیه اختصاصی‌تان را تحویل بگیرید.

گلدان پرسی یا دست‌ساز؟

ممکن است عده‌ای متقلب برای کسب سود بیشتر، با قالب‌زدن یک شیء فلزی، دستگاهی که نقوشی روی آن افتاده را به عنوان یک کار هنری قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) به مردم بفروشند. برای اینکه چنین کلاه گشادی سرتان نرود، فقط کافی است توصیه‌های زیر را جدی بگیرید و موقع خرید به آنها توجه کنید:

1 – کارهای پرسی سبک هستند و دستگاه نمی‌تواند روی یک ورقه ضخیم مس یا برنج نقش ایجاد کند.
2 – نقوش پرسی کاملا منظم هستند و کجی‌ای در آنها دیده نمی‌شود؛ درحالی که نقوش کار دستی کاملا هم‌شکل نیستند و در بعضی از خطوط آن کجی دیده می‌شود.
3 – کارهای پرسی مشبک، سوراخ‌ها و پنجره‌های کاملا یک‌اندازه و منظم دارند اما کار مشبک دستی علاوه بر اینکه در بعضی قسمت‌ها ناصافی دارد، گاهی حتی اندازه‌های کاملا یکسانی هم ندارد.
4 – کارهای پرسی خیلی ارزان‌تر از کارهای دستی است. اگر خواستید یک شیء قلمزنی بخرید و دیدید که قیمتش خیلی ارزان است، ‌فورا 3 مورد بالا را درنظر بیاورید، آن‌وقت مطمئن می‌شوید که می‌خواهند یک کار پرسی را به شما قالب کنند.
اگر گلدان‌های مسی قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) را – که با دوده سیاه شده‌اند و حالت زیرخاکی پیدا کرده‌اند- با انبوهی از گل‌های خشک طبیعی پر کنید، می‌توانید بهترین دکور تزئینی را در اتاقتان داشته باشید.

انواع ظروف قلمزنی(سوغات اصفهان) - که نقوش درشت گل و اسلیمی دارند - می‌توانند بهترین همخوانی را با نقوش مبل‌های استیل معمولی پیدا کنند؛ به‌ویژه اگر مبلتان رنگ قهوه‌ای سوخته داشته باشد و شما انواعی از ظروف قلمزنی(قلمزنی نقره) مسی را - که با روغن‌کاری به رنگ قهوه‌ای پررنگ یا نارنجی تیره درآمده – در کنارشان قرار دهید.

ظروف قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) ترصیع شده – که معمولا با سنگ فیروزه نیشابور تزئین شده‌اند – فوق‌العاده زیبا و چشم‌نواز هستند ولی قیمت بسیار بالایی دارند؛ مثلا یک کوزه کوچک 12 سانتی آن 95هزار تومان است.

در مراکز فروش صنایع دستی(قلمزنی)، میزها و کمدهایی عرضه می‌شود که از چوب ساخته شده، ولی رویشان یک ورقه مس قلمزنی‌(سوغات اصفهان) شده با نقوش بسیار ساده گل کار شده و روی آن ورقه مس هم به صورت تزئینی، یک لایه برنج – در بعضی قسمت‌ها – کار شده که بسیار زیباست. میز کوچک آینه‌دارش 169 هزار تومان و کمد 4 کشویی آن نیز 210 هزار تومان است.

عوامل مؤثر بر قیمت یک شیء قلمزنی شده

قیمت یک کار قلمزنی(قلمزنی نقره) در درجه اول به جنس فلز آن بستگی دارد. نقره از برنج و برنج از مس گران‌تر است. در درجه دوم به نوع نقوش و ظرافت آن بستگی دارد. هرچه نقوش ریزتر و پرکارتر باشد، قیمت اثر را بالاتر می‌برد؛ در ضمن نقوش انسان – و به‌ویژه چهره – به دلیل سختی ساختش گران‌تر است.

در درجه سوم امضای بعضی از اساتید رشته قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) روی اثر، قیمت آن را بالا می‌برد؛ به‌طور مثال اگر امضای اساتیدی همچون «مرحوم دهنوی»، «قوامی»، «شریعتیان» و... روی کار باشد، به معنای ظرافت و تخصص این افراد روی کار است؛ در ضمن اگر امضای استادانی همچون «نبات»، «قاسمی» و «نوصوصیان» نیز روی آثار مشبک باشد، قیمت آنها را خیلی بالاتر می‌برد.

نکته: اگر دلتان می‌خواهد این هنر را به عنوان یک شغل یا یک نوع سرگرمی یاد بگیرید، می‌توانید به کارگاه‌های زیرنظر سازمان صنایع دستی ایران(قلمزنی) مراجعه کنید و بعد از ثبت‌نام در یکی از دوره‌های آموزشی این سازمان، یک قلمزن نیمه‌ماهر و بعدها ماهر شوید.
البته به‌طور سنتی هم می‌توانید شاگردی یک استادکار را بکنید و به‌صورت سنتی آن را یاد بگیرید؛ درضمن با انتخاب زیرمجموعه‌های رشته صنایع دستی(قلمزنی نقره) – فلز و چوب – در دانشگاه هم می‌توانید قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) را یاد بگیرید.

رویش باغ مسی

چکش‌کاری یا فلزکوبی:

انواع وسایل و ظروف فلزی را به‌طور سنتی با چکش‌کاری یا فلزکوبی می‌سازند؛ یعنی مثلا با زدن ضربه روی مس آن را خم می‌کنند، حالت می‌دهند و درنهایت به شکل یک کوزه، قندان یا ... درمی‌آورند.حالا فکر نکنید که ظرف‌های مسی ساخته شده به این روش کج‌وکوله است. اتفاقا مثل ظرف‌های مسی قالبی صاف و یکدست است.

قالب‌گیری و ریخته‌گری:

در این روش، به‌طور صنعتی و به وسیله دستگاه و با حرارت بالا فلزات را ذوب می‌کنند، سپس آنها را درون قالب‌های از قبل ساخته شده می‌ریزند و به وسیله ریخته‌گری، شیئی که ممکن است مثلا یک گلدان باشد را می‌سازند.

قلمزنی:

بعد از ساخته‌شدن یک ظرف، ابتدا آن را سمباده می‌کشند و صافش می‌کنند، بعد داخل یا زیر کار، مخلوطی از گچ و قیر مذاب می‌ریزند (مقدار قیر از گچ بیشتر است) سپس براساس نقشه‌ای که از قبل تهیه شده، شروع می‌کنند با چکش و قلم‌های مخصوص و با واردکردن ضربه روی کار، نقوشی را روی آن ایجاد کنند. ریختن گچ و قیر در داخل یا زیر کار باعث می‌شود که ظرف موقع ضربه‌خوردن خم یا بدفرم نشود. بعد از اتمام کار، با حرارت‌دادن ظرف از پشت یا زیر کار، قیر را آب کرده و مخلوط گچ و قیر را از داخل یا زیر ظرف خارج می‌کنند.

مشبک‌کاری:

گاهی پس از مرحله ساخت یک وسیله و انداختن طرح روی آن به وسیله نگاتیو، بخشی یا همه آن به صورت مشبک و پنجره پنجره درمی‌آید؛ یعنی با اره مویی یا سمبه، بخش‌هایی را از کار درمی‌آورند که در نهایت آن وسیله به صورت یک مثلا ظرف یا سینی مشبک خودش را نشان می‌دهد.

ترصیع:

هنر قراردادن و تزئین سنگ روی فلز را می‌گویند؛ به‌طوری که بخش قابل‌توجهی از کار به وسیله سنگ‌های تزئینی پوشیده شود.این اتفاق ممکن است با سنگ‌های فیروزه یا عقیق ایجاد شود. البته نوع ترصیع با عقیق و فیروزه نیشابور گران‌تر و ترصیع با فیروزه آفریقایی ارزان‌تر است.

رنگ و ظروف قلمزنی‌شده

مس در حالت عادی قرمزرنگ است، نقره هم که خاکستری و به‌اصطلاح سفیدرنگ است اما معمولا بخش قابل‌توجهی از ورقه‌های مس یا ظروف ساخته‌شده از مس را قلع‌اندود می‌کنند تا رنگ سفید به خود بگیرد. به قلع‌اندودکردن مس، سفیدکاری مس هم می‌گویند.

آلیاژ برنج هم زردرنگ است اما حتما در بازار، ظروف قلمزنی‌ (قلمزنی نقره) شده‌ای را دیده‌اید که رنگ‌های متفاوتی چون قهوه‌ای کمرنگ، قهوه‌ای پررنگ، خردلی، نارنجی تیره و... داشته‌اند؛ لازم نیست به اصل بودن این ظروف شک کنید. استادان رشته قلمزنی(فروشگاه قلمزنی)، خودشان یک‌پا کیمیاگرند. آنها با فوت و فن کیمیاگری و به وسیله مواد ساده‌ای همچون روغن، دوده، تینر و ... می‌توانند رنگ مس (قرمز) را عوض کرده و آن را متنوع‌تر به بازار عرضه کنند.
مرحوم استاد محمود دهنوی - که چند سال پیش به رحمت خدا رفت- استاد این کار بود و الان آثار هنری‌اش در کاخ موزه سعدآباد نگهداری می‌شود.

نقوش از دیروز تا امروز

نقوش قلمزنی (قلمزنی نقره) از دوره باستان تا امروز تفاوت‌های زیادی کرده و در هر دوره، طرح‌ها و نمادهای خاص خود را داشته است اما درحال‌حاضر، نقوش ظروف قلمزنی را هنرمندان قلمزن هم براساس میراث هنر گذشتگان و هم براساس سلیقه بازار کار می‌کنند به‌طوری که کارشناسان صنایع دستی (فروشگاه صنایع دستی اصفهان)، نقوش هنر قلمزنی امروز را به 3 بخش تقسیم می‌کنند:

1 - «نقوش سرزمینی»؛ بیشتر شامل طرح‌هایی می‌شود که نماد ملی همچون «سرباز هخامنشی»، «تصاویر شاهنامه‌ای» و «مینیاتورهای دوره صفوی» هستند.

2 - «نقوش طبیعت‌گرا»؛ شامل نقوش «گل و مرغ» و «حیوان و درخت» می‌شود که البته همان طرح‌های طبیعت هم عموما تبلوری از عرفان اسلامی است.

3 - «نقوش تجریدی»؛ در این نقوش، هنرمند قلمزن براساس اعتقادات و عرفان و سلیقه شخصی خود مثلا با استفاده از طرح‌های اسلیمی، گنبد، آیه‌های قرآن و به‌ویژه استفاده از طرح‌های قرینه‌دار برای ساخت آثار مشبک، به هنرنمایی می‌پردازد.

ظروف فلزی قلمزنی‌ (سوغات اصفهان)شده عمری طولانی دارند و خیلی آسیب‌پذیر نیستند.
نگهداری ظرف قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) شده در جاهای مرطوب یا جایی که اشیا به خود چربی می‌گیرند - مثل آشپزخانه – باعث می‌شود که عمر ظرفتان کم شود؛ حالا نه که فکر کنید ظرفتان جوانمرگ می‌شود، نه! فقط به پیری نمی‌رسد وگرنه خیالتان راحت که حتما 40-30  سال عمر می‌کند.
ظروف نقره‌ای چون خیلی سخت نیستند، سریع شکل می‌گیرند و در مقابل در برابر ضربه‌دیدن ممکن است بدفرم یا خم شود. در این صورت، فقط ارزش وزنی خود فلز باقی می‌ماند، نه نقوش قلمزنی‌(قلمزنی نقره) شده روی ظرف.
‌ظروف نقره قلمزنی‌(قلمزنی نقره) شده یا آب‌نقره‌دیده، زودتر سیاه می‌شوند.

آلیاژ برنج سخت و محکم است. ظرف برنجی قلمزنی‌(فروشگاه قلمزنی) شده دیرتر خراب یا سیاه می‌شود اما به خاطر زحمت بیشتری که موقع قلمزنی(سوغات اصفهان) برده، در بازار گران‌تر عرضه می‌شود.
ظروف مسی قلمزنی‌(صنایع دستی اصفهان) شده که قلع‌اندود شده‌اند، سیاه نمی‌شوند و دیرتر از ظروف مسی قرمزرنگ کثیف می‌شوند.

اگر ظرف قلمزنی‌تان کثیف شد، آن را با مواد شوینده شیمیایی تمیز نکنید بلکه با آغشته‌کردن یک ابر به موادی که اسید طبیعی دارند مثل سرکه، آبلیمو، گوجه فرنگی یا رب و... و کشیدن آن روی ظرفتان و سپس آب‌کشیدن‌اش، خواهید دید که حسابی تمیز شده.

‌ظروف قلمزنی‌(فیروزه کوبی)شده‌ای که نقوش ریز و پرکار دارند، نسبت به ظروفی که نقوش درشت و کم‌کار دارند، آسیب‌پذیرتر هستند چون ممکن است ظرف در اثر تماس با اشیای دیگر دچار ساییدگی شود یا روی نقوش خط بیفتد که این مسئله می‌تواند از ارزش هنری ظرف با ارزش‌تان کم کند.

یکی از راه‌های حفظ ظروف بسیار قدیمی قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) - که از مادر مادربزرگ‌تان به شما ارث رسیده - زدن روغن جلا روی آن است.
امروز اشیای قلمزنی‌(قلمزنی نقره)شده برای کاربرد روزمره ساخته نمی‌شود و بیشتر جنبه تزئینی دارد اما نوع درجه 3 کارهای قلمزنی – که نقوش بسیار درشت و ساده دارد - را برای استفاده روزمره می‌سازند مثل سینی‌های قلمزنی(فیروزه کوبی) کرمان.

چطور ظروف قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) بخریم؟

دیدن ظرف‌های کریستال ایتالیایی، ژاپنی و ترک در ویترین یا بوفه یک خانه، من را خوشحال نمی‌کند؛ درعوض فکری‌ام می‌کند که این ظرف‌ها چه بار هنری و هویتی‌ای برای ما ایرانی‌ها دارند که برای تزئین جلوی چشم قرارشان می‌دهیم؟!

می‌دانید، خیلی‌ها مثل من فکر می‌کنند. این را وقتی فهمیدم که در فروشگاه‌های صنایع دستی، زنان و مردانی را دیدم که برای خانه‌شان یا برای کادودادن ظروف منبت‌کاری، سفالی، میناکاری و قلمزنی‌ (قلمزنی نقره) شده را انتخاب می‌کردند؛ برای همین در این شماره سبد خرید به معرفی اشیا و ظروف قلمزنی(فروشگاه صنایع دستی اصفهان) شده و حواشی مربوط به خریدش می‌پردازیم و در شماره‌های بعد به سایر هنرهای دستی سرزمین‌مان که می‌شود هم به عنوان یک وسیله کاربردی و هم به عنوان یک وسیله تزئینی از آنها استفاده کرد.

قدیمی‌ترین شیء مسی ایران در منطقه علی‌کش (شمال خوزستان) با قدمت 7 هزار سال به دست آمده که یک سرنیزه است.  در منطقه باستانی سیلک (کاشان) و تپه زاغه چشمه علی در استان تهران هم، انواع وسایل مسی با قدمت 6500 سال - ازجمله سنجاق‌های زینتی، دستبند، مهره، سرنیزه، شمشیر و... – به‌دست آمده است.

در کل به انجام هرگونه عملیات روی انواع فلز – چه با دستگاه و چه با دست - فلزکاری می‌گویند و در مرحله بعد،‌ «هنر کندن و ایجاد نقوش بر اشیای فلزی» را قلمزنی(قلمزنی نقره) می‌گویند.

البته کار قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) را عمدتا روی 3 نوع فلز انجام می‌دهند؛ «مس»، «برنج» و «نقره». با این حال به صورت بسیار محدود، در حرم بعضی امامان(ع) و امامزادگان(ع) ممکن است از طلا برای قلمزنی(فروشگاه صنایع دستی) استفاده شود.
مرکز اصلی تولید صنایع دستی قلمزنی، در استان اصفهان است اما در بعضی استان‌های دیگر مانند استان مرکزی، فارس، قزوین، کرمان و تهران هم استادکارانی هستند که زیرنظر سازمان میراث فرهنگی کار می‌کنند. جالب است بدانید که این استادکاران هم یا اصفهانی‌الاصل و ساکن این استان هستند یا مستقیما شاگرد یک استادکار قلمزن اصفهانی بوده‌اند.

بزرگترین رویداد در ایجاد تحولات صنعتی، تجاری، سیاسی و اجتماعی در عصر باستان كه راه گشای پیدایش تمدن های بزرگ و ظهور امپراتوری ها گردید كشف فلز بود. این كشف بطور تقریبا همزمان در منطقه ی آناتولی، فلات مركز ی ایران و سپس در تل ابلیس كرمان و در تپه ی سیلك كاشان اتفاق افتاد. در حدود نیمه ی هزاره ی پنجم قبل از میلاد صنعتگران ایرانی در تپه ی سیلك كاشان فلز مس را در قالب های رو باز، ریخته گری میكردند و ابزار ها و ادوات متعدد مانند چكش، تبر، كلنگ، سوزن، و انواع سنجاق و ... را ساختند. سپس تولیدات ابتدایی سیر تكاملی و تزیینی به خود گرفت سابقه ی هنر قلمزنی به دوره ی "سیت ها " یا " سكاها " باز میگردد. سیتها حدود 5 تا 7 هزار سال قبل در قفقاز یا جنوب روسیه ی فعلی زندگی میكردند و در هنر قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) به بالا ترین درجه رسیده بودند. ایشان از نژاد آریایی بودند و برای قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) از فلزاتی مانند طلا، نقره و برنز استفاده میكردند. از نمونه های دیگر كار بر روی فلزات میتوان از برنز لرستان نام برد كه مربوط به هزاره ی دوم قبل از میلاد است دوره پیش از تاریخ پیشینه این هنر در ایران، تاریخ روشنی ندارد و از اثر مستندی که بیانگر نخستین مکان شیء و کاربرد فلز، به ویژه مس در ایران و خاور نزدیک به چند هزار سال پیش از میلاد می رسد. در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد هنر و صنعت فلز کاری در نقاط گوناگون ایران به ویژه در شمال و شمال غرب و حاشیه جنوبی دریای مازندران شکوفایی داشته است. از آثار مهم به دست آمده در این دوره جام طلای حسنلو است که در 1335 ه.ش کشف شد و دارای نقوش برجسته چون خدایان سوار برگردونه یا ارابه است. در هزاره اول پیش از میلاد فلزکاری و قلمزنی(قلمزنی اصفهان) در ایران از رونق و اعتبار ویژه ای برخوردار بوده است و آثار با ارزشی از آن دوران بر جای مانده که از جمله آن ها جام های طلای مارلیک است. هنر قلمزنی(سوغات اصفهان) در دوره مادها آثار قلمزنی(قلمزنی نقره) اندکی از دوره مادها که در سده هفتم ق.م در شمال ایران روی کار آمدند به یادگار مانده است. اشیای به دست آمده از آذربایجان حاکی از آن است که از نفوذ سکاها به تدریج کاسته شده و سبک مادها در این زمان جای آن را گرفته است. مدارک فلزی به دست آمده از زمان مادها به ویژه در قرن شش و هفت پیش از میلاد، اشیای زیویه از توابع سنندج است که در میان آن ها آثاری از طلا و نقره و وسایل زینتی و زیورآلاتی، چون جام طلا و مجسمه هایی از حیوانات به سبک های آشوری و سکایی و... به چشم می خورد. قلمزنی در دوره هخامنشی با روی کار آمدن پارس ها و تشکیل حکومت هخامنشی (330- 550 ق م ) هنر قلمزنی تحوّل یافت و از جایگاه ویژه ای برخوردار شد و برادوار پس از خود تأثیر گذاشت. دوره هخاننشی اوج هنر فلزکاری در زمینه های ریخته گری، چکش کاری،ترصیع و قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) بر روی طلا رواج یافت و در قالب ساخت جام ها و ریتون ها از سر حیوانات تجلی یافت كه نمونه های نفیس آن در موزه ی اریمتاژ شهر لنینگراد موجود می باشد. به دلیل حمله اسکندر و آتش زدن تخت جمشید آثار بسیاری نابود شد و یا به دستور اسکندر ذوب شده و به سکه تبدیل شد. از جمله اشیای شناخته شده در دوره هخامنشی دو لوح سیمین به وزن 4 کیلوگرم و زریّن به وزن 5 کیلوگرم است که در موزه ملی ایران نگهداری می شود. قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) در دوره سلوکی در دوره سلوکی با ساخت شهرهای جدیدی مانند مرو و نسا و انتقال کارگاه های هنری به این شهرها، هنر قلمزنی(قلمزنی اصفهان) با تأثیر پذیری از هنر هلنی (هنر یونانی) ادامه یافت. قلمزنی(سوغات اصفهان) در دوره اشکانی با روی کار آمدن پارت ها در سال 250 ق.م تا 224 میلادی هنر قلمزنی(قلمزنی نقره) با همان شیوه هخامنشی با اندک تغییر به عمر خود ادامه داد. ساخت پیکره ها از جنس طلا و نقره و مفرغ به شیوه ریخته گری در دوره اشکانی از رونق ویژه ای برخوردار شد و زیورآلات مرصع با سنگ های قسمتی با همان شیوه هخامنشی ادامه یافت. در این دوره به دلیل هجوم اسکندر آثار هنری مهمی در دست نیست و به سبب هرج و مرج و کم توجّهی پارتیان به هنر، تنها در اواخر این دوره ساخت آثار قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) رو به رشد نهاد. قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) در دوره ساسانی زمان ساسانیان در سال 224 تا 650 میلادی به دلیل گسترش تجارت میان ایران، یونان و روم هنرهای ایرانی از هنر یونایی و رومی تأثیر گرفت. قلمزنی(سوغات اصفهان) در ایران از رشد و اعتلایمطلوبی برخوردار بود و نقوش شكارگاه و سرداران ساسانی بر روی ظروف نقره و طلا نمونه ای از آن آثار است در دوره ساسانی ساخت اشیا به سه طریق زیر انجام می شد:

1.به وسیله چکشکاری بر ورق سرد.

2.به وسیله ریختگی و ساخت ظروف آستردار از ورق.

3.تراش با چرخ قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) در دوره اسلامی در آغاز دوران اسلامی این هنر جایگاه خود را از دست داد علاوه بر اینكه كار بر روی طلا و نقره نیز در آن دوران چندان جایز نبود هنر قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) دوره ساسانی را مورد تقلید قرارگرفته شد و در سده های بعد در اثر علاقۀ هنرمندان ایرانی به مذهب و گرایش آنان به اسلام، با تأثیرپذیری از آرا و عقاید اسلام، در خلق آثار فلزی پیدا کردند و کم کم نقوش بی نظیر و طرح های بومی و اسطوره ای ایرانی جای خود را به خطوط کوفی و آیات و احادیث داد. در قرنهای دوم و سوم پس از اسلام در‌ تاریخ‌ ایران صنعت قلمزنی‌(صنایع دستی اصفهان) رواج دوباره‌ یافت‌ و شاهد بر این‌‌مطلب مجموعه‌ ابریقهای برنزی و آثار زیبای فلزی از نوع بخوردان و ظرفهای آبخوری‌ است‌ که‌ ‌بشکل حیوانات و پرندگان ساخته شده و بیشتر آنها در خراسان، همدان، ری‌ و سمرقند. در دورۀ سامانیان هنر قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) در اثر تبادلات تجاری به سایر ممالک اسلامی راه یافت. اشیای قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) شده دوران دیلمیان در موزه های ایران از جمله آثار معروف این دوره است‌بدست‌ آمده استاز سده های اولیه تا قرون سوم و چهارم قمری اشیای فلزی در ایران به سبک زمان ساسانی ساخته می شد. مکتب قلمزنی(قلمزنی نقره) خراسان در سدۀ چهارم قمری شکل گرفت و در دورة سلجوقی به اوج کمال خود رسید. قلمزنی(سوغات اصفهان) در دوره سلجوقی سلجوقیان در اوایل سدة پنجم قمری(429) از ترکستان به ماوراءالنهر آمدند و سکونت گزیدند و سپس خراسان را متصرّف شدند. با علاقه ای که حکام سلجوقی به هنر داشتند، هنر قلمزنی(سوغات اصفهان) همچون سایر رشته های هنری حمایت شد و گسترش چشم گیری یافت. ایجاد نقوش گیست باف شامل نوارهایی در تزیینات ظروف به شیوه و سبک بسیار زیبا متداول شد. در این دوران ترصیع مس‌ قرمز رنگ‌ و دادن‌ نقره بر روی‌ ظروف‌‌ برنزی و بعدا روی‌ برنج‌ بوده‌ است‌. هنر طلا کوبی‌ و نقره کوبی‌ مفرغ در سده هشتم و نهم ‌هجری به‌ درجه‌ کمال رسید و در این‌ دوره‌ آثاری‌ مانند قدح و سینی و تنگ و هاون‌ و قلمدان ‌و منقل و آینه و جعبه جواهر و شمعدان ساخته شده است‌ از کارهای بسیار زیبا در این دوره مشبک کاری روی فلز است. هنر قلمزنی(قلمزنی نقره) خراسان که در قرن پنجم و ششم قمری، همزمان با حکومت سلجوقی در شرق به ویژه خراسان و ماوراءالنّهر رواج یافته بود، پس از حمله مغول به دلیل ویران شدن بسیاری از مراکز هنری این منطقه و مهاجرت هنرمندان به غرب و میان رودان، در آن نواحی تداوم یافت. هنر فلزکاری خراسان از شرق شروع شد و در غرب رشد و گسترش یافت. قلمزنی(سوغات اصفهان) در دوره مغول و تیموری با تصرف سوریه توسط غازان خان در اوایل سده هشتم قمری هنرمندان قلمزن مورد حمایت ایلخانان قرار گرفتند و بعدها شهرهای حلب، دیار بکر، موصل، شیراز و تبریز از مراکز مهم و بزرگ هنر قلمزنی(سوغات اصفهان) به شمار آمدند. دراین زمان آثار قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) تحت تأثیر هنرهای بومی قرار گرفت، به گونه ای که در سوریه و مصر نشانه های این تحوّل بیشتر به چشم می خورد. ترصیع و در نشاندن ظروف در این زمان به تقلید از دورة سلجوقی تداوم یافت. استفاده از هنر خوشنویسی در قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) به وفور گسترش یافت و ظروف زیادی از این گونه ساخته و تزیین شد. با حمله تیمور به ایران در سال 771 ق، هرات دوباره رونق هنری خود را بازیافت و بزرگ ترین مرکز هنری آن روز شد. هنر قلمزنی(قلمزنی نقره) در این شهر بسیار درخشید. از جمله ظروف سنگاب گور امیرتیمور در سمرقند است که اکنون در موزه ارمیتاژ نگهداری می شود. سنگاب هایی نیز از قرن هشتم در مسجد جامع هرات و در موزه آستان قدس رضوی موجود است. نقره کوبی روی فلزات در دوره صفوی به اوج شکوفایی و کمال خود رسید. قلمزنی(قلمزنی نقره) در دوره صفوی در عصر صفوی که دوران طلایی هنر ایران به شمار می رود، هنر قلمزنی(قلمزنی نقره) با حفظ سنن گذشته ادامه یافت و همچون دوره پیش، استفاده از فلزات گوناگون به طور گسترده در ساخت اشیای ارزشمند طلاکوب مرسوم بود. در این دوران قلمزنی بسیار گسترش یافت. اجرای نقوش ظریف و بسیار ریز و زیبا جای نقوش درشت و ضخیم را در تزیین اشیاء گرفت. این هنر در زمان صفوی همچون دیگر رشته های هنرهای سنتی ایران از چنان ظرافت و زیبایی برخوردار شد که در امروز در جایی که به اوج شکوفایی میرسد،تقلیدی از سبک دوره صفوی است. همچنین قلم زنی درب های ورودی مسجد امام (مسجد جامع عباسی) و مدرسه چهار باغ را میتوان از نمونه ی مرغوب این هنر در دوره ی صفوی در اصفهان به شمار آورد قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) در دوره قاجار در زمان قاجار به دلایل بی اعتنایی حکام قاجار به هنر و حمایت نکردن از هنرمندان، هنر قلمزنی(صنایع دستی اصفهان) همچون رشته های دیگر هنری رو به ضعف نهاد. از پسندیده ترین‌ نگاره‌های قلمزنان به‌ روی‌ ظرفهای مسی و برنجی در دوره‌ قاجار نقش های غیر‌اسلیمی گلهای در هم‌ پیچیدهای است‌ که‌ حیوانات و پرندگان بسیاری‌ را در بر می گیرد و ‌برخی‌ از آنها همچون میمون و فیل بومی‌ ایران نیستند تصاویر پرندگان و حیوانات وجه‌ ‌مشخص اینگونه‌ ظرفهاست‌. در این دوران ساخت جعبه های قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) با نگارش خطوط و خوشنویسی و طلاکوب و اسطرلاب سازی به شیوه قلمزنی(فروشگاه قلمزنی) و مشبک کاری مرسوم و متداول بود. قلمزنی(قلمزنی اصفهان) در دوره معاصر در سال های اخیر حیات دوباره این هنر و زنده کردن سنن ارزشمند گذشته به همراه نوآوری هایی در آن، مدیون تلاش هنرمندان قلمزنی(سوغات اصفهان) سازمان میراث فرهنگی و گردشگری است که از زمان تأسیس این کارگاه در سال 1335 ه.ش و انتصاب هنرمند شایسته (مرحوم استاد محمود دهنوی) به سرپرستی این کارگاه ها، این هنر جان تازه ای یافت و گامی نو در توسعه و گسترش این هنر برداشته شد. این حرکت نخست با ارائه طرح ها و نمونه های بارز و منحصر به فرد، که با آثار عرضه شده در بازار متمایز بود، آغاز شد و الگویی برای هنرمندان به شمار رفت.

تاریخچه هنر قلمزنی روی چرم

مرور آثار، علائم، نوشته ها و کتیبه های دوران گذشته تاریخ ایران و نقوشی که در آثار باستانی دیده میشود نشان دهنده این است که ایرانیان قدیم از چرم برای کفش و افزارهای جنبی و لوازم دیگر استفاده می کردند. از ابتدای قرن چهارم تا قرن نهم و دهم فصل نوینی در هنر کتاب سازی گشوده شد و چند نوع جلد تزئینی ابداع گردید که اهم آنها جلدهای سوخت یا (سوخته) و معرق بوده است.
در زمانهای دور هنر نوشتن روی چرم وجود داشته است و شاید نتوان بطور دقیق قدمت این رشته را بیان کرد روزگاری که هنوز کاغذ در اختیار انسان نبوده افرادی بودند که مطالب را روی چرم می نگاشتند و به نسلهای بعد به یادگار می گذاشتند نمونه بارز آن آیات قرآنی است که در صدر اسلام جهت ماندگاری بیشتر بر روی چرم نوشته شده است لذا می توان گفت که هنر قلمزنی روی چرم یکی از قدیمیترین و جذابترین رشته از رشته های صنایع دستی(اصفهان) بوده که متاسفانه به دلایلی به مرور زمان منسوخ و از بین رفته است
اهمیت تولیدات چرمی در بین صنایع دستی(اصفهان) تا حدودی مربوط به ساختمان فیزیکی آن می باشد، زیرا چرم ماده ای است که در طی جریان دباغی می توان آن را مانند مخمل، نرم کرد و یا با حرارت شدید فرمهای گوناگون به آن داد.
مراحل آماده سازی چرم شامل خیساندن یا مرحله شستشو در حوضچه های مخصوص، مرحله مو زدایی یا آهک زنی، مرحله آهک زدایی ، مرحله لش زدایی ، تمیز کردن رخ پوست، مرحله آنزیم دادن، دباغی کردن، آبگیری، تراش، ورقه کردن، جور کردن و قلمزنی(اصفهان) روی چرم می باشد.
چرم به دلیل قابلیت و خصوصیات آن با تکنیک های متعددی کار می شود از جمله:
1- قالب گیری
2- بافت و دوخت
3- حکاکی و قلمزنی روی چرم
4- نقاشی روی چرم
5- سوخت و معرق چوب
6- گلدوزی روی چرم
7- باتیک روی چرم
امروزه نیز معدود هنرمندان قلمزن روی چرم ضمن احیاء این رشته فاخر، تابلوهای نفیس و ارزشمندی تولید و در اختیار هنردوستان عزیز قرار می دهند کاربردهای این آثار به فراخور سلایق متنوع اشخاص متفاوت می باشد ازجمله: اهدا به عنوان یادبود و کادو  در مناسبتهای گوناگون – استفاده برای تزئین داخلی منازل شخصی و ادارات – اهداء به عنوان جایزه و یادبود در سازمانهای خصوصی و ادارات دولتی و ...
- حکاکی روی چرم از نظر اصول کار و تکنیک، تشابه زیادی به قلمزنی روی فلز دارد. این تکنیک شاید در خارج از کشور رواج بیشتری داشته باشد اما سابقه تاریخی آن بر روی جلدهای ایرانی هر چند با موتیف های محدودتر، کاملاً مشهود است. برجستگی ها و فرورفتگی های منقوش روی چرم به وسیله قلم های فولادی بر روی آن حک می شود.
- از ابتدای قرن چهارم تا قرن نهم و دهم فصل نوینی در هنر کتاب سازی گشوده شد و چند نوع جلد تزئینی ابداع گردید که اهم آنها جلدهای سوخت یا (سوخته) و معرق بوده است. در روش ساخت جلد سوخت نقوش گل و مرغ یا تصاویر حیوانات را با طلا و نقره می پوشانند و نقوش را بصورت برجسته با همان رنگ اصلی چرم بیرون می آورند
فرایند کار :
برای آشنائی علاقمندان محترم خلاصه ای از فرایندکار بشرح ذیل به عرض می رسد :
برای شروع کار ابتدا نمونه خط در اندازه مناسب طبق سلیقه یا به سفارش تهیه و بر حسب اندازه خط، چرم مناسب و با کیفیت اکثرا از نوع چرم گاوی (پادوش یا پیه دار) برش داده ، بعد از صافکاری و روغن دهی ، خط بر روی چرم منتقل نموده و با قلمهای مخصوص دور تا دور خط را با دست قلمزنی کرده ، پس از آن مرحله پرداخت و آرایش را انجام میدهیم ، در خاتمه با نوعی لاک مخصوص روی اثر را لاک زده بعد از قاب گیری خدمت هنردوستان گرامی عرضه می گردد.

به طور كلي گلها و بته ها ، نقشهاي محرابي شكل ، طره ها ( موهاي پيچيده شكل روي هم ) طاووسهاي سر در مساجد حالت مجرد دارند و نيز از جنبه رمزي بسيار قوي برخوردارند كه بعضي از آنها را ريشه اي كهن است.

قلمزني يعني ايجاد نقش بر روي فلز ، براي چنين عملي بايد طرحي ترسيم و تهيه گردد و بعد از آن طرح بر روي فلز پياده و قلمزني مي شود پس به اين نتيجه مي رسيم كه اگر طرح اصلي در كار نباشد نمي توان آن را پياده نمود.

یکی از پر رونق ترین رشته های صنایع دستی اصفهان ساخت و قلمزنی محصولات نقره ای مسی و برنجی است. مواد اولیه مورد مصرف سازندگان فرآورده های مس و برنج و نقره شامل نقره، مس، برنج و آلیاژ مس و برنج است. مقداری از مواد اولیه مذکور از کشورهای دیگر نظیر یوگسلاوی بقیه آن در ایران از شرکتهای برق منطقه ای و شرکت ملی نفت ایران و غیره تهیه می شود.

ابزار کار صنعتگران این رشته از دو دسته تشکیل می شود. یک دسته از ابزار در مرحله ساخت محصولات مورد استفاده قرار می گیرد مانند دستگاه خم کاری، موتور فرچه، کوره برقی، سندان، چکش و دسته دیگر که در مرحله قلمزنی مورد احتیاج است و عبارت از دستگاه قیر آب کنی، پرگار، تعدادی قلم آهنی، چکش و غیره است. برخی از کارگاه های این رشته صرفا بکار ساخت محصولات نقره مسی و برنجی مشغول هستند و در مقابل کارگاههایی نیز وجود دارد که فقط کار قلمزنی برروی این فلزات را انجام می دهند و دسته سوم کارگاههایی می باشند که به هر دو کار ساخت و قلمزنی تواما می پردازند.

مینا کاری‌(سوغات اصفهان) هنر درخشان آتش‌ و خاک است‌، با رنگهای پخته و درخشان که‌ سابقه آن به‌ 1500‌سال پیش از میلاد میرسد.‌ آقای علینقی وزیری در کتاب تاریخ‌ عمومی‌ هنرهای مصور قبل از تاریخ‌ تا اسلام مینویسد:‌از جمله هنرهای دستی ایرانیان در گذشته های دور تزئین و کنده کاری‌ روی‌ فلزات است‌.‌ظروف‌ فلزی بدست‌ آمده از فلزات گوناگون ساخته شده که‌ مهمترین‌ آنها عبارتست از: طلا،‌نقره، مس‌، برنز، برنج‌، آهن‌، فولاد، سرب، آلومینیوم و کرم.‌ این‌ فلزات برای زینت آلات و ظروف‌ گوناگون بکار میرفته زیرا که‌ امکان ساختن ابزار لازم‌ در ‌یک ورق‌ فلز چندان مشکل و ناممکن نبوده‌ از جمله موارد فلز کاری‌ میتوان از ترصیع یعنی به‌ ‌جا نشاندن قط‌عات کوچک‌ فلزهای مختلف روی‌ سط‌ح‌ فلزی از نوع جنس دیگر و ایجاد تناسب‌‌میان قط‌عات با در نظ‌ر گرفتن رنگ‌ و اشکال هندسی‌ آنها و ایجاد شکل یا نقش وسیله آنها و‌ مینا کاری‌(سوغات اصفهان) نام برد. بررسی‌ هایی‌ که‌ در مورد مینا سازی‌ شده نشان میدهد میناهایی‌ که‌ بنام‌بیزانس‌ مشهور است‌ از مینا سازی‌ ایرانی‌ اقتباس شده است‌.‌ قدیمیترین‌ نمونه‌های مینا کاری‌(سوغات اصفهان) موجود موید این‌ ادعاست‌ که‌ مینا کاری‌(سوغات اصفهان) نیز مانند بسیاری‌ از‌هنرهای دیگر برای اولین بار در ایران پیدا شده و از ایران به‌ سایر کشورها راه یافته است‌.‌ در دوران مغول سبک جدیدی در فلز سازی‌ و مینا کاری‌(سوغات اصفهان) ایران بوجود آمد. اشکال و تصاویری‌که قیافه‌ و لباس اعضای دربار ایران را داشتند، جای اشکال و تصاویر عربی‌ دوره‌ قبل را‌گرفتند و بویژه ترصیع فلز در عصر تیموری‌ به‌ منتهی درجه‌ شرقی‌ خود رسید. در زمان صفویه‌ زمینه ی هنر مینا کاری‌ و فلز کاری‌ تغییر یافت‌ ظروف‌ نقره در این‌ دوره‌‌نقوش میناتور از قبیل مجالس‌ بزم در دربار و یا مجالس‌ شکار، یا اسب‌ سواری‌ مزین‌ گشت و ‌هنر مینا سازی‌ از نقشهای اسلیمی و گل‌ تغذیه‌ کرد و رنگ‌ قرمز مورد مصرف بیشتری‌داشت‌ و شهر اصفهان یکی از مراکز عمده مینا کاری‌(سوغات اصفهان) بحساب می‌آمد که‌ هنوز هم‌ تنها مرکز‌این‌ هنر محسوب میشود.

هنر مینا کاری‌(سوغات اصفهان) را میتوان یکی از اختراعات خلاقه‌ بشر دانست زیرا این‌ هنر شامل‌ فعل و‌ انفعالهای پیچیده ایست که‌ بهم ربط‌ داده‌ میشوند از یک‌ سو عوامل‌ ساده‌ای از قبیل‌سیلیکوم و مینیوم و پتاسیم و از سوی دیگر سبک قیمتی که‌ ترکیب آنها مینا را بوجود‌میآورد.‌ از این‌ رو این‌ یک‌ هنر آزمایشگاهی‌ است‌ و در حقیقت ماده‌ ایست که‌ از ترکیب اکسیدهای‌ فلزات که‌ براثر حرارت‌ رنگهای مورد نظ‌ر را بدست‌ میدهد در اختلاط با تعدادی‌ نمک ثابت‌‌ بدست‌ می‌آید و رنگها با درجه‌ حرارت‌ و طول زمان حرارت‌ ارتباط زیاد پیدا میکنند.‌ بنابراین‌ برای دسترسی‌ به‌ این‌ پدیده هنری زیبا باید آتش‌ و حرارت‌ بدقت‌ مراقبت و مهار‌شود. مینا که‌ طبعا شفاف است‌ شفافیت بیشتر خود را از اکسید قلع بدست‌ می‌آورد و‌ترکیبات آن از زمانهای قدیم‌ تا به‌ امروز ثابت‌ و بدون‌ تغییر مانده است‌.‌ روی‌ اشیا طلایی‌ و نقره ای هم‌ میتوان مینا کاری‌(سوغات اصفهان) کرد ولی‌ اساسا مینا کاری‌(سوغات اصفهان) بر روی‌ مس‌ انجام‌میشود. تا فراهم‌ آمدن مینا چند مرحله باید طی شود باین‌ ترتیب که‌ ابتدا آن چیزی را که‌‌می خواهند مینا کاری‌(سوغات اصفهان) کنند به هر شکل و هر اندازه‌ باید به وسیله مسگر متخصص به‌ شکل لازم‌‌در آید و پس‌ از آن که‌ ساخته شد استاد مینا کار به‌ آن لعاب سفید رنگ‌ میدهد. معمولا سه‌ ‌الی‌ چهار بار لعاب داده‌ میشود و در هر بار شیئی به‌ کوره‌ میرود و حدود 700 درجه‌ حرارت‌‌می بیند تا رنگ‌ لعاب ثابت‌ شود بعد روی‌ آن به‌ رنگهای گوناگون نقاشی‌ می شود سپس شیئی‌باز به‌ کوره‌ می رود و حدود 400 تا 500 درجه‌ حرارت‌ می بیند تا رنگها بصورت‌ مط‌لوب در آید‌در گذشته که‌ مینا کاری‌(سوغات اصفهان) رواج اندک داشته رنگهایی‌ که‌ بکار میرفته مانند رنگهایی‌ که‌ در‌صنعت قلمکار بکار برده‌ میشود گیاهی‌ یا معدنی‌ بوده‌ است‌ ولی‌ اکنون برای نقاشی‌ ظروف‌ و‌اشیا مینایی‌ از رنگهای شیمیایی‌ استفاده‌ میشود. رنگهایی‌ که‌ در میناکاری‌ بکار میرود بر سه‌ نوع است‌:

‎-1 رنگهای گیاهی‌ که‌ در چیت سازی‌ هم‌ بکار می رود.‌

‌‎-2 رنگهای معدنی‌ که‌ در نقاشی‌ و مینا کاری‌(سوغات اصفهان) بکار می رفته است‌.‌

‎-3 رنگهای فلزی که‌ روی‌ مینا کار می کنند‌.

برای مینا کاری‌ در تهیه رنگ‌ قرمز از طلا استفاده‌ میشود رنگ‌ سبز مینا از مس‌ و رنگ‌ زرد‌آن از گل‌ ماشی‌ بدست‌ می‌آید. رنگ‌ آبی‌ و فیروزه‌ای و رنگ‌ سفید از رنگ‌‌مخصوصی تهیه می شده است‌ که‌ در شهر سامره از شهرهای عراق نوع خوب آنرا بدست‌‌میآورده‌اند.‌ بیشتر اشیایی‌ که‌ میناسازان فعلی به‌ بازار عرضه‌ میکنند عبارت است از: گوشواره‌، سینه ریز،‌گلوبند، انگشتر، جعبه های بزرگ‌ و کوچک‌ آرایش‌ زنانه‌، قوطی سیگار، جعبه های خاتم‌ کاری‌ و‌ مینا کاری‌، سرویس‌ چایخوری‌ و شربت‌ خوری‌، حبابهای میناکاری‌، بشقاب، گلدان، تابلوهای‌بزرگ‌ و کوچک‌ مینا که‌ با هنرهای دیگر مانند طلا کاری‌، خاتم‌ کاری‌، مینیاتور ترکیب میشود،‌ کاسه‌ قاب و قدح، قابهای عکس، زیر سیگاری‌، پیپ، آلبوم عکس، گلابپاش، پنکه سقفی، جارو ‌چهلچراغ، درها و پنجره ها و ضریح‌های مینا کاری‌ شده برای مقابر ائمه شیعه در کربلا و نجف و ‌سامره و مشهد و قم‌ و حضرت عبدالعظیم و اماکن‌ متبرکه‌ دیگر.‌

آنچه امروز بعنوان قلمزنی‌ شناخته میشود و مصنوعات فراوانی‌ اعم‌ از مس‌ و برنج‌ بوسیله آن‌تزئین میگردد در ایران دارای سابقه ای بسیار طولانی‌ است‌.
از آثار فلزی دوره‌ هخامنش نمونه‌های بسیاری‌ بدست‌ نیامده تا دور نمای رواج این‌ هنر در‌آن دوران را مشاهده کنیم ولی‌ مجموعه‌ ظرفها و بشقابهای نقره و طلای عصر ساسانی‌ که‌ ‌بدست‌ استادان ایرانی‌ قلم خورده‌ است‌ و سلاطین این‌ سلسله را در بزم یا رزم‌ و شکار ‌نشان میدهد و در موزه‌ ارمیتاژ شهر لنینگراد نگاهداری‌ میشود رواج صنعت قلمزنی‌(سوغات اصفهان) را در ‌آن عصر تایید میکند.

اصفهان همیشه از مراکز مهم صنعت قلمزنی‌(سوغات اصفهان) ایران بوده‌ و هست و در حال حاضر بیشترین‌‌تعداد کارگاه های صنایع‌ دستی اصفهان را کارگاه های قلمزنی‌ مس‌ و برنج‌ تشکیل میدهند و ‌تعداد شاغلین این‌ رشته نسبت به‌ سایر رشته ها زیادتر است‌.

در دوران اسلامی‌ تاریخ‌ ایران صنعت قلمزنی‌ رواج فوق العاده‌ داشته است‌ و شاهد بر این‌‌مطلب مجموعه‌ ابریق های برنزی و آثار زیبای فلزی از نوع بخوردان و ظرفهای آبخوری‌ است‌ که‌ ‌به شکل حیوانات و پرندگان ساخته شده و بیشتر آنها در خراسان و همدان و ری‌ و سمرقند ‌بدست‌ آمده است‌.

جالب‌ترین‌ هنر فلز کاری‌ دوره‌ سلجوقی‌ ترصیع مس‌ قرمز رنگ‌ و دادن‌ نقره بر روی‌ ظروف‌‌برنزی و بعدا روی‌ برنج‌ بوده‌ است‌. هنر طلا کوبی‌ و نقره کوبی‌ مفرغ در سده هشتم و نهم ‌هجری به‌ درجه‌ کمال رسید و در این‌ دوره‌ آثاری‌ مانند قدح و سینی و تنگ و هاون‌ و قلمدان ‌و منقل و آینه و جعبه جواهر و شمعدان ساخته شده است‌.

کارهای مفرغی‌ عصر صفویه‌ از بهترین‌ کارهای جهان بشمار میرود. فولاد در دست‌ هنرمندان‌عصر صفوی مانند قلم نقاش مط‌یع و انعطاف پذیر و لط‌یف شده بود. نقش بر فولاد آنچنان ‌زیباست‌ که‌ با قلم نیز بهتر از آن نمیتوان ایجاد کرد. نمونه‌های این‌ ظروف‌ در موزه‌ ایران ‌باستان تهران موجود است‌.

از پسندیده ترین‌ نگاره‌های قلمزنان به‌ روی‌ ظرفهای مسی و برنجی در دوره‌ قاجار نقش های غیر‌اسلیمی گلهای در هم‌ پیچیدهای است‌ که‌ حیوانات و پرندگان بسیاری‌ را در بر می گیرد و ‌برخی‌ از آنها همچون میمون و فیل بومی‌ ایران نیستند تصاویر پرندگان و حیوانات وجه‌ ‌مشخص اینگونه‌ ظرف هاست‌.

بیشتر فرآورده‌های فلزی که‌ ظرف یک‌ قرن اخیر در ایران ساخته شده از مس‌ هستند که‌‌بسیاری‌ از این‌ فرآورده‌ها برای مصرف روزانه‌ ساخته شدهاند و بدون‌ تزئین هستند و عنصر ‌اصلی زیبایی‌ آنها همان شکل آنهاست‌ ولی‌ آلات مسی که‌ ارزش‌ نمایشی بیشتر داشتهاند ‌معمولا مورد توجه‌ صنعگران و هنرمندانی‌ چون قلمزنی‌ و کنده کار و گاه نیز بر جسته کار ‌قرار گرفته اند.

دامنه هنر فلز کاری‌ در ایران بسیار وسیع است‌ از جمله می‌توان از هنر مشبک کاری‌ نام برد‌که وسایلی از قبیل فانوس، آباژورهای پرنقش و نگار مسی و برنجی، بخوردان، گلدان و ‌پوشش‌ بط‌ری را شامل‌ میشود.

مواد اولیه مورد مصرف سازندگان فرآورده‌های مس‌ و برنج‌ شامل‌: مس‌، برنج‌ و آلیاژ هایی‌‌از این‌ دو است‌.

ابزار کار صنعتگران این‌ رشته از دو دسته تشکیل میگردد یک‌ دسته ابزاری‌ که‌ در مرحله‌ساخت‌ محصولات مورد مصرف قرار میگیرد مانند دستگاه خم‌ کاری‌، موتور فرچه‌، کوره‌ برقی‌، ‌سندان، چکش، دسته دیگر ابزاری‌ که‌ در مرحله قلمزنی‌ مورد احتیاج است‌ مانند دستگاه قیر ‌آب کنی، پرگار انواع قلم آهنی، چکش و غیره.

نحوه تولید

شیوه کار قلمزنان چنین است‌ که‌ ابتدا داخل‌ ظرف ساخته شدهای را که‌ قرار است‌ قلمزنی‌ بر‌روی‌ آن انجام شود از قیر پر میکنند تا هم‌ ضربات چکش باعث‌ اعوجاج فلز نگردد و هم‌ ‌صدای ناشی‌ از کار کردن‌ با قلم و چکش کاهش‌ یابد. سپس صنعتگر با بهره گیری از پرگار و ‌الگوهایی‌ که‌ قبلا بر روی‌ کاغذ ترسیم گردیده نقش مورد نظ‌ر را بر روی‌ فلز منتقل نموده‌ و ‌پس از آن خط‌وط اصلی و مهم را قلم زده‌. و بعد از پایان قلمزنی‌ خط‌وط اصلی به‌ انجام ریزه ‌کاری‌ها و حک‌ خط‌وط ظریف‌تر میپردازد.

در پایان محصول ساخته شده را حرارت‌ داده‌ و قیر را از آن جدا نموده‌ و بوسیله روغن‌ جلا و‌روغن‌ کرچک‌ به‌ جلا دادن‌ آن می‌پردازند. طرحهای مورد استفاده‌ قلمزنان بیشتر ذهنی است‌ ‌و ندرتا طرحهایی‌ از کتب قدیمی یا مینیاتورهای ایرانی‌ مورد استفاده‌ شان قرار میگیرد.

بعضی از کارگاهها صرفا به‌ ساخت‌ محصولات مسی و برنجی مشغول هستند و در مقابل‌‌کارگاههای دیگری فقط کار قلمزنی‌ بر روی‌ این‌ فلزات را انجام میدهند و دسته سوم ‌کارگاههای هستند که‌ هر دو کار را انجام میدهند.

سوغات های شهر اصفهان:

• هنر قلمزني
• خاتم
• مینا
• گچبری
• گره چینی
• قلمدان سازی
• کاشیکاری
• خوشنویسی
• مسگری
• منبت کاری
• نقاشی
• نقاشی باستانی
• معرق
• صحافی
• سفالگری
• مینیاتور
• قالی بافی
• فیروزه کوبی

فیروزه کوبی| مراحل ساخت و تولید فیروزه کوب قسمت دوم

ب) فیروزه کوبی: قبل از هر چیز صنعتگر فیروزه کوب (سوغات اصفهان) خرده سنگهای فیروزه ی غیر قابل استفاده را از کارگاههای فیروزه تراشی و یا معادن فیروزه ی مشهد، نیشابور و دامغان خریداری می نماید.

فیروزه کوبی | مراحل ساخت و تولید فیروزه کوب قسمت اول

یک فرآورده ی فیروزه کوب(سوغات اصفهان) اعم از زیروآلات و یا ظروف عبارت از شیئی است مسی برنجی، نقره یی، ورشویی و یا برنزی که ذرات و قطعات ریز سنگ فیروزه بر قسمتهایی از سطوح آن به فرم موزائیک در کنار هم نشانده شده و باین ترتیب جلوه یی خاص بآن بخشیده می شود.
ساخت و پرداخت چنین فرآورده یی شامل دو مرحله ی کلی است:
الف) زرگری: زرگری عبارت از ساخت و آماده سازی شیء مورد نظر است با یکی از فلزاتی که فوقاً به آن اشاره شد. این کار بوسیله ی صنعتگران زرگر یا سازنده ی فلزات بوسیله ی دست، پرس و یا به کمک هر دو انجام می گردد.
پس از ساخته شدن فرم کلی شیء اعم از ظرف یا زیور آلات قسمتی را که باید فیروزه کوب(سوغات اصفهان) گردد مشخص نموده و اطراف آن را یک رشته باریک فلزی (از نوع فلز خود شیء) بنام «کندن» قرار داده و لحیم می نمایند به قسمتی که اطراف فرم مورد نظر باصطلاح دیواره یی بارتفاع دو تا سه میلی متر از سطح ظرف پیدا نماید اینکار معمولاً بوسیله ی زرگر و گاهی بوسیله ی خود صنعتگر فیروزه کوب انجام میشود.
در صورتیکه قسمت آماده شده برای فیروزه کوبی(سوغات اصفهان) سطح زیادی را اشغال نماید و زمینه ی آن خالی به نظر برسد با رشته هایی از همان فلز نقوشی جزیی تر کوچکتر به شکل تزئینی (گل و بوته و غیره) داخل آن قرار داده مجدداً لحیم کاری می کنند.
این عمل علاوه بر زیباتر شدن فرم کار به سطح فیروزه کوبی شده استحکام بیشتری هم می بخشد.

ادامه در مقاله بعدی ...

فیروزه کوبی(سوغات اصفهان) یکی از معدود رشته های صنایع دستی است که زیبایی و گیرایی یک فرآورده ی خوب صنایع دستی (اصفهان) را با خود دارد، بطوریکه گفته می شود قدمت این صنعت به حدود شصت سال قبل می رسد، در آنزمان شخصی بنام یوسف حکمیان معروف به محمد رضا در مشهد کار فیروزه کوبی(سوغات اصفهان) بر روی زینت آلاتی مانند دستبند، گل سینه، گوشواره و .... را شروع نمود و حدود بیست سال بعد این صنعت توسط صنعتگر دیگری بنام حاج داداش از مشهد به اصفهان برده شد.
در اصفهان فیروزه کوبی بغیر از جواهرات در ظروفی مانند بشقاب، لیوان، گل آبپاش و .... نیز مورد استفاده قرار می گیرد و تعدادی کارگر در کارگاه در این رشته بکار مشغولند حتی قسمتهائی از کار ( چیدن فیروزه بر روی کار) توسط کارگران و صنعتگران زن انجام می گردد.
یکی از کارهای جنبی صنعت فیروزه کوبی کار تهیه ی زیر ساخت است که در کارگاه زرگری و بطور جداگانه انجام می شود. دو تن از صنعتگران زرگری که کار تهیه ی زیرساخت برای کارگاه حاج داداش را بعهده داشته اند بتدریج وارد کار فیروزه کوبی هم شده اند و در حال حاضر نیز به کار فیروزه کوبی اشتغال دارند.

در حال حاضر صنعت دستی فیروزه کوبی فقط در اصفهان رایج و صنعتگران شاغل در این رشته محدود و منحصر به تعدادی انگشت شمار می شود.

روش اجرای هنر قلمزنی

پیش از شروع کار با قلم و چکش و انتقال طرح بر روی فلز ابتدا باید کار را قیر ریزی کرد وسپس طرح را روی کار انتقال داد و آن‌گاه با قلم و چکش ایجاد نقش بر روی آن را آغاز کرد.

Tags:

• alexa
• سوغات اصفهان
• قلمزنی
• قلمزنی نقره
• گلدان قلمزنی